ISO 9001 Gerçekte Ne İşe Yarar?

Belge Almak ile Yönetim Sistemi Kurmak Arasındaki Fark (Gerçek Rehber)

​

ISO 9001 Neden Bu Kadar Var Ama Bu Kadar Az İşliyor?

Türkiye’de binlerce şirketin ISO 9001 belgesi var.
Ama aynı şirketlerin önemli bir kısmında şu sorunlar hâlâ yaşanıyor:

• İşler kişilere bağlı yürüyor

• Yetki ve sorumluluklar net değil

• Aynı hatalar tekrar ediyor

• Denetimden “geçiliyor” ama sahada bir şey değişmiyor

• Yönetici üzerindeki yük azalmıyor

Bu noktada çok temel bir soru ortaya çıkıyor:

ISO 9001 gerçekten işe yarıyor mu, yoksa sadece belge mi?

Bu soruya verilecek cevap, ISO 9001’in kendisiyle değil;
nasıl ele alındığıyla ilgilidir.

Bu yazıda ISO 9001’i:

• Resmî tanımıyla değil

• Standart maddelerini ezberleterek değil

• Sahada gerçekten neyi çözdüğü ve neyi çözmediği üzerinden

anlatacağım.

Eğer siz de:

• ISO 9001 belgeniz olduğu hâlde düzen hissedemiyorsanız

• “Bu sistem neden bize katkı sağlamıyor?” diye düşünüyorsanız

• ISO’yu yük değil, yönetim aracı yapmak istiyorsanız

bu rehber tam size göre.

ISO 9001 NEDEN YANLIŞ ANLAŞILIYOR?

ISO 9001’in yanlış anlaşılmasının temel nedeni,
onun sonuç değil araç olmasının gözden kaçırılmasıdır.

Birçok şirkette ISO 9001 şu şekilde konumlanır:

• Belgeyi alalım

• Denetimden geçelim

• Dosyalar tam olsun

Bu yaklaşımda ISO 9001,
“yapılması gereken bir zorunluluk” olarak görülür.

Oysa ISO 9001:

• Bir kalite belgesi değil

• Bir dosya seti değil

• Bir denetim formalitesi değildir

ISO 9001 aslında şunu sorar:

“Bu şirket kendini nasıl yönetiyor?”

Ama bu soru çoğu zaman duyulmaz.
Çünkü ISO çalışmaları genellikle:

• Kopyala–yapıştır prosedürlerle

• Gerçek iş akışını yansıtmayan dokümanlarla

• Sadece denetim gününe odaklı bir bakışla

yürütülür.

Sonuçta belge alınır,
ama şirket aynı şekilde çalışmaya devam eder.

Buradaki problem ISO 9001 değildir.
Problem, ISO 9001’e yüklenen yanlış beklentidir.

ISO 9001’İN ASIL AMACI NEDİR?

ISO 9001’in temel amacı şudur:

Şirketin işleri rastlantısal değil, tanımlı şekilde yürütmesini sağlamak.

Bu çok basit gibi görünen cümle,
uygulamada ciddi bir dönüşüm gerektirir.

ISO 9001 şunu garanti etmez:

• Daha çok satış

• Daha fazla kâr

• Daha iyi insanlar

Ama şunu garanti etmeyi hedefler:

• İşlerin nasıl yapılacağının net olması

• Sorumlulukların tanımlı olması

• Hataların tekrar etmemesi için sistem kurulması

• Kontrolün kişide değil, yapıda olması

Bu yüzden ISO 9001’e “kalite yönetim sistemi” denir.
“Kalite belgesi” denmez.

Kalite burada:

• Ürünün güzel olması

• Hizmetin şık olması

değil;

işin her seferinde aynı şekilde ve kontrol altında yapılmasıdır.

ISO 9001 NEYİ YAPAR, NEYİ YAPMAZ?

ISO 9001’in doğru konumlanması için bunu netleştirmek gerekir.

ISO 9001 ne yapar?

• Süreçleri tanımlar

• Riskleri görünür hâle getirir

• Yetki ve sorumlulukları netleştirir

• Denetim yoluyla gelişim alanlarını gösterir

ISO 9001 ne yapmaz?

• Yönetici yerine karar almaz

• Disiplinsizliği tek başına çözmez

• Sahiplenilmeyen sistemi çalıştırmaz

Yani ISO 9001:

“Kullanan için faydalı,
kullanmayan için yük” olan bir sistemdir.

Bu farkı yaratan şey ise belgeden çok,
niyettir.

​

ISO 9001 BELGESİ ALMAK İLE

ISO 9001 SİSTEMİ KURMAK ARASINDAKİ FARK

ISO 9001 konusunda en büyük kafa karışıklığı tam olarak burada yaşanır.
Çünkü “belge almak” ile “sistem kurmak” çoğu zaman aynı şey zannedilir.

Oysa pratikte bu ikisi tamamen farklı iki dünyadır.

ISO 9001 Belgesi Almak Ne Demektir?

Belge odaklı yaklaşımla yürütülen ISO 9001 çalışmaları genellikle şöyle ilerler:

• Bir danışman gelir

• Hazır prosedürler bırakır

• Birkaç form doldurulur

• İç denetim kâğıt üzerinde yapılır

• Denetimde sorun çıkmayacak şekilde hazırlanılır

Sonuçta:

• Belge alınır

• Denetim geçilir

• Dosyalar rafa kalkar

Ama şirket içinde şunlar değişmez:

• İşler yine kişilere bağlı yürür

• Yetkiler yine belirsizdir

• Aynı hatalar tekrar eder

• Yönetici hâlâ her işe karışmak zorundadır

Bu yaklaşımda ISO 9001,
“alınmış ama kullanılmayan bir belge” hâline gelir.

Ve en tehlikeli yanı şudur:

Şirket “ISO var” diye kendini güvende hisseder.

ISO 9001 Sistemi Kurmak Ne Demektir?

Sistem odaklı yaklaşımda ise ISO 9001 şunun için kullanılır:

Şirketi daha kontrollü, daha öngörülebilir ve daha sürdürülebilir yönetmek için.

Bu yaklaşımda:

• Süreçler gerçekten işin yapıldığı gibi tanımlanır

• Kim neye yetkili, netleştirilir

• Hatalar kişisel değil, sistemsel ele alınır

• Denetim “yakalanmamak” için değil, gelişmek için yapılır

Sonuçta:

• Belge sadece bir sonuç olur

• Asıl kazanım şirket içi düzendir

Bu şirketlerde ISO 9001:

• Yöneticinin yükünü azaltır

• Karar alma süresini kısaltır

• Çalışanların ne yapacağını netleştirir

• Şirketin patron yokken de çalışmasını sağlar

Kısaca:

Belge için ISO → kağıt üretir
Sistem için ISO → düzen üretir

Neden Çoğu Şirket Belge Tarafında Kalıyor?

Çünkü sistem kurmak:

• Emek ister

• Sahiplenme ister

• Mevcut alışkanlıkları sorgulatır

Belge almak ise:

• Daha hızlıdır

• Daha az dirençle karşılaşır

• “Bizde ISO var” demeye yeter

Ama uzun vadede:

• Belge işi çözmez

• Sistem çözmezse şirket yavaşlar

ISO 9001 ŞİRKETLERDE HANGİ SORUNLARI ÇÖZMEK İÇİN VARDIR?

ISO 9001 doğru uygulandığında,
şirketlerde kronikleşmiş bazı temel sorunlara doğrudan müdahale eder.

Bunları net şekilde görmek gerekir.

1️⃣ Yetki ve Sorumluluk Karmaşası

Birçok şirkette şu sorular sıkça duyulur:

• “Bu iş kimin sorumluluğundaydı?”

• “Bunu ben mi yapacaktım?”

• “Bana niye kimse söylemedi?”

ISO 9001:

• Görevleri

• Yetkileri

• Sorumlulukları

yazılı ve görünür hâle getirerek
bu belirsizliği ortadan kaldırmayı hedefler.

Ama sadece yazmak yetmez.
Uygulama ile desteklenmediği sürece hiçbir şey değişmez.

2️⃣ Kişilere Bağımlı İş Yapısı

Bir çalışan izne çıktığında iş duruyorsa,
bir yönetici olmadığı gün karar alınamıyorsa,
orada ISO 9001’in çözmeyi hedeflediği bir problem vardır.

ISO 9001 şunu sorar:

“Bu işi yapan kişi mi önemli,
yoksa işin nasıl yapıldığı mı?”

Sistem doğru kurulursa:

• Bilgi kişide kalmaz

• İş sürekliliği sağlanır

• Devir kolaylaşır

Bu da şirketin büyümesini mümkün kılar.

3️⃣ Aynı Hataların Tekrar Etmesi

ISO 9001’in en kritik katkılarından biri şudur:

Hataların tekrar etmesini önlemek.

Ama bu;

• Uygunsuzluk yazmakla

• Rapor hazırlamakla

olmaz.

Gerçek katkı:

• Kök neden analizi yapılırsa

• Aksiyonlar gerçekten kapatılırsa

• Aynı konu tekrar izlendiğinde

ortaya çıkar.

Aksi hâlde ISO sadece kayıt üretir.

4️⃣ Yönetici Üzerindeki Aşırı Yük

Birçok patronun ortak şikâyeti şudur:

“Ben olmadan hiçbir şey yürümüyor.”

Bu bir liderlik zafiyeti değil,
çoğu zaman sistem eksikliğidir.

ISO 9001:

• Yetki devrini destekleyen

• Kontrolü raporlama ile sağlayan

• Her işi tek kişiye bağlamayan

bir yapı kurmayı amaçlar.

Ama bu amaç,
bilinçli uygulanmadığında hayata geçmez.

​

ISO 9001’İN PATRONLAR İÇİN GERÇEK FAYDALARI

ISO 9001, doğru uygulandığında en çok kime fayda sağlar biliyor musun?
Şirket sahibine.

Ama bu fayda:

• Sertifikada yazmaz

• Denetim raporunda açık açık söylenmez

Daha çok şurada hissedilir:

Günlük hayatın içinde.

1️⃣ Kontrol Duygusu (Mikro Yönetim Değil)

Birçok patron her şeye karıştığını zanneder.
Aslında yaptığı şey çoğu zaman kontrol değil, yetişmeye çalışmaktır.

ISO 9001’in doğru kurulduğu şirketlerde:

• Patron her işe karışmaz

• Ama her işten haberdardır

Bu farkı yaratan şey:

• Raporlama

• Standart iş akışları

• Tanımlı sorumluluklardır

Kontrol, insan üzerinden değil sistem üzerinden kurulur.

2️⃣ Patron Olmadan da Çalışan Şirket

Patron izne çıktığında:

• İşler yavaşlıyorsa

• Kararlar erteleniyorsa

• Herkes bekleme moduna geçiyorsa

orada işletme değil,
patrona bağlı bir organizasyon vardır.

ISO 9001’in asıl hedeflerinden biri şudur:

Şirketin, sahibinden bağımsız da işleyebilmesi.

Bu hedef gerçekleştiğinde:

• Patron nefes alır

• Şirket büyüyebilir

• Yönetim sürdürülebilir olur

3️⃣ Aynı Soruların Sürekli Önüne Gelmemesi

Patronların zihnini en çok yoran şeylerden biri şudur:

Aynı problemler, aynı sorular, aynı krizler.

ISO 9001:

• Sorunu kayda alır

• Nedenini analiz eder

• Tekrarını önleyecek aksiyonu tanımlar

Bu döngü doğru çalıştığında:

• Sorunlar azalır

• Kriz yönetimi yerine iş yönetimi başlar

4️⃣ Büyümenin Kontrolden Çıkmaması

Küçükken tolere edilen şeyler:

• İletişim kopukluğu

• Yetki belirsizliği

• Kişisel çözümler

şirket büyüdükçe krize dönüşür.

ISO 9001, büyümeyi:

• Daha az riskle

• Daha az kaosla

• Daha öngörülebilir şekilde

yapabilmek için vardır.

ISO 9001 ÇALIŞANLAR İÇİN NE SAĞLAR?

ISO 9001’in çalışan tarafı genellikle yanlış anlaşılır.
Birçok çalışan için ISO:

“Daha fazla form”
“Daha fazla kontrol”
“Daha fazla iş”

gibi algılanır.

Bu algı, sistemin yanlış uygulanmasının sonucudur.

1️⃣ Netlik (Belirsizliğin Azalması)

Çalışanlar en çok şundan yorulur:

Ne yapmaları gerektiğini bilmemekten.

ISO 9001 doğru kurulduğunda:

• Görevler netleşir

• Yetkiler belirlenir

• “Bu benim işim mi?” sorusu azalır

Netlik, çalışan için psikolojik rahatlamadır.

2️⃣ Daha Az Kişisel Baskı

Sistem olmayan yerlerde:

• Hata kişiselleştirilir

• Başarı görünmez olur

ISO 9001’in doğru uygulandığı yerlerde:

• Hata süreç üzerinden ele alınır

• Suçlu değil, neden aranır

Bu da çalışanların:

• İnisiatif almasını

• Sorumluluk üstlenmesini

kolaylaştırır.

3️⃣ Daha Adil Değerlendirme

“Kim neye göre değerlendiriliyor?”
sorusu cevapsızsa, motivasyon düşer.

ISO 9001:

• Süreç bazlı değerlendirme

• Kayıtlı performans

• Ölçülebilir kriterler

ile daha adil bir zemini destekler.

4️⃣ Öğrenen Organizasyon Kültürü

ISO 9001’in belki de en az kullanılan ama en değerli yönü şudur:

Hatalardan öğrenmek.

İç denetim, düzeltici faaliyet ve gözden geçirme toplantıları:

• Suçlama değil

• Öğrenme fırsatı

olarak ele alındığında,
şirket gerçek anlamda gelişir.

​

ISO 9001 İÇ DENETİM NEDEN KAĞIT ÜZERİNDE KALMAMALI?

ISO 9001 iç denetim, standartta açıkça tanımlanmış bir gerekliliktir.
Ama uygulamada çoğu şirkette iç denetim:

• Yılda bir kez yapılan

• Aynı soruların sorulduğu

• Aynı cevapların yazıldığı

• Kimseyi rahatsız etmeyen

bir formaliteye dönüşür.

Bu noktada iç denetim,
şirket için değer üretmeyen bir ritüel hâline gelir.

Oysa iç denetimin gerçek amacı şudur:

Sistemin gerçekten çalışıp çalışmadığını görmek.

Evrak Denetimi ile Sistem Denetimi Arasındaki Fark

Evrak odaklı iç denetimde sorular şuna benzer:

• Prosedür var mı?

• Form doldurulmuş mu?

• İmza atılmış mı?

Bu soruların hepsine “evet” denebilir
ama sistem yine de çalışmayabilir.

Sistem odaklı iç denetimde ise şu sorular sorulur:

• Bu prosedür gerçekten kullanılıyor mu?

• Bu form neyi iyileştirmek için var?

• Bu kayıt karar almada işe yarıyor mu?

Bu iki yaklaşım arasındaki fark,
denetimin şirkete katkısını belirler.

İç Denetim Bir “Yakalama” Aracı Değildir

Birçok şirkette iç denetim korkulan bir faaliyettir.
Çünkü denetim:

• Hata bulmak

• Uygunsuzluk yazmak

• “Eksik yakalamak”

olarak algılanır.

Bu algı değişmediği sürece:

• Gerçek sorunlar gizlenir

• Kayıtlar makyajlanır

• Denetim gelişim fırsatı olmaktan çıkar

ISO 9001’in ruhuna uygun iç denetim ise:

• Sorunu ortaya koyar

• Nedeni gösterir

• Çözüm için yol açar

Ama bunu cezalandırarak değil,
geliştirerek yapar.

Risk Temelli İç Denetim Neden Önemlidir?

Her konu aynı derecede risk taşımaz.
Ama birçok iç denetim planı bu gerçeği yok sayar.

Risk temelli iç denetimde:

• Kritik süreçler daha derin incelenir

• Sorun yaşanan alanlara daha sık bakılır

• Sadece “var mı?” değil, “işe yarıyor mu?” sorulur

Bu yaklaşım:

• Yönetimin gerçek riskleri görmesini sağlar

• Denetimi yaşayan bir araç hâline getirir

ISO 9001 DENETİMLERİNDE EN SIK YAPILAN HATALAR

ISO 9001 denetimleri neden çoğu şirkette fayda üretmiyor?
Çünkü aynı hatalar tekrar tekrar yapılıyor.

Bunları net görmek gerekir.

1️⃣ Şablon Denetim Soruları Kullanmak

Her şirkette aynı soru listesiyle denetim yapmak,
her hastaya aynı ilacı vermeye benzer.

Şirketin:

• Ölçeği

• Sektörü

• Organizasyon yapısı

farklıysa,
denetim soruları da farklı olmalıdır.

Aksi hâlde denetim:

• Gerçek sorunları ıskalar

• “Her şey yolunda” hissi yaratır

2️⃣ Denetimi Sadece Dokümana Sıkıştırmak

Dosyada yazanla sahada yapılan aynı değilse,
ISO 9001 açısından ciddi bir problem vardır.

Ama birçok denetimde:

• Doküman doğruysa

• Kayıt doluysa

uygulamaya bakılmaz.

Bu yaklaşım:

• Sistemin içini boşaltır

• ISO’yu bir vitrine dönüştürür

3️⃣ Uygunsuzluk Yazıp Kapatmak

Uygunsuzluk yazmak, çözüm değildir.
Çözüm:

• Kök nedeni bulmak

• Doğru aksiyonu tanımlamak

• Aksiyonun gerçekten işe yarayıp yaramadığını görmek

Bu adımlar atlanıyorsa,
aynı uygunsuzluklar her denetimde tekrar eder.

4️⃣ Yönetimi Denetimin Dışında Tutmak

ISO 9001 bir “kalite birimi işi” değildir.
Yönetim işidir.

Ama birçok denetimde:

• Üst yönetim sürece dahil olmaz

• Denetim raporu okunmaz

• Aksiyonlar takip edilmez

Bu durumda ISO 9001:

“Kalitenin dosyası” olur,
“şirketin sistemi” olmaz.

​

ISO 9001’İN ŞİRKET BÜYÜMESİYLE İLİŞKİSİ

Birçok şirket ISO 9001’i şu aşamada düşünür:

“Biraz daha büyüyelim, sonra bakarız.”

Oysa gerçek tam tersidir.

ISO 9001 en çok şirket büyürken gerekir.
Çünkü büyüme, sadece ciro artışı değildir;
aynı zamanda karmaşıklık artışıdır.

Küçükken Yönetilen Şey, Büyüyünce Taşınamaz

Küçük ölçekli bir şirkette:

• Patron her işe karışabilir

• Sözlü talimatlar işe yarar

• Eksikler kişisel çabayla telafi edilir

Ama şirket büyüdükçe:

• İletişim kopar

• Bilgi kaybolur

• Kararlar yavaşlar

• Hataların maliyeti artar

İşte bu noktada ISO 9001’in asıl rolü ortaya çıkar:

Büyümeyi kontrol edilebilir hâle getirmek.

ISO 9001 Olmadan Büyümenin Riskleri

ISO 9001 olmadan büyüyen şirketlerde sıkça şunlar görülür:

• Aynı iş farklı kişiler tarafından farklı yapılır

• Yetki belirsizliği çatışma üretir

• Denetim günü stres olur

• Kalite sorunları müşteri kaybına yol açar

• Yönetim “neden böyle oldu?” sorusuna cevap bulamaz

Büyüme devam eder ama:

Şirket zorlaşır, yönetmek yorucu hâle gelir.

ISO 9001 burada büyümeyi durdurmaz,
aksine sağlıklı hâle getirir.

ISO 9001 KOBİ’LER İÇİN LÜKS MÜ, ZORUNLULUK MU?

KOBİ’lerde en sık duyulan cümle şudur:

“Biz küçük bir firmayız, ISO bize ağır gelir.”

Bu cümle genellikle şu anlamlara gelir:

• Sistem kurmak istemiyoruz

• Alışkanlıkları sorgulamak zor

• “Şimdilik idare ediyoruz”

Ama KOBİ’ler için gerçek risk şudur:

Sistem kurmadan büyümeye çalışmak.

KOBİ’lerde ISO 9001 Neden Yanlış Kuruluyor?

Çünkü çoğu ISO çalışması:

• Büyük firmalar için yazılmış şablonlarla

• KOBİ’nin gerçek kapasitesi düşünülmeden

• “Belgeyi alalım yeter” mantığıyla

yapılıyor.

Sonuç:

• Karmaşık prosedürler

• Kullanılmayan formlar

• Direnç gösteren çalışanlar

Bu durumda ISO gerçekten “yük” olur.

KOBİ’ye Uygun ISO 9001 Nasıl Olmalı?

KOBİ’lerde ISO 9001:

• Sade olmalı

• Gerçek iş akışını yansıtmalı

• Yöneticiye yük bindirmemeli

• Çalışanı boğmamalı

Yani amaç:

KOBİ’yi kurumsal firmaya benzetmek değil,
KOBİ’yi kendi ölçeğinde sistemli hâle getirmek.

Bu yapıldığında ISO:

• Bürokrasi değil,

• Düzen aracı olur.

“Biz Küçüğüz” Demek Ne Zaman Yanlıştır?

Eğer:

• İş sayısı artıyorsa

• İnsan sayısı artıyorsa

• Müşteri beklentisi yükseliyorsa

ama yönetim aynı şekilde kalıyorsa,
ISO 9001 artık lüks değil, ihtiyaçtır.

​

ISO 9001 KURULURKEN NEREDEN BAŞLANMALI?

ISO 9001 çalışmaları çoğu şirkette yanlış bir soruyla başlar:

“Hangi prosedürü yazalım?”

Oysa doğru soru şudur:

“Bu şirket bugün nasıl çalışıyor?”

ISO 9001 kurulumu, doküman üretme projesi değil;
işi görünür kılma projesidir.

1️⃣ Dokümandan Değil, İşten Başlanmalı

Birçok ISO çalışması masada yapılır.
Prosedürler yazılır, formlar hazırlanır, şemalar çizilir.

Ama sahaya inildiğinde:

• İşler başka türlü yapılıyordur

• Prosedürler kimse tarafından bilinmiyordur

• Formlar “denetim için” dolduruluyordur

Bu durumda ISO 9001 sistemi daha baştan kopar.

Doğru yaklaşım:

• Önce işin nasıl yapıldığını görmek

• Mevcut uygulamayı anlamak

• Sonra onu sadeleştirerek tanımlamak

ISO 9001, olanı inkâr etmez, olanı düzenler.

2️⃣ Yetki ve Sorumluluk Netleşmeden Sistem Kurulmaz

ISO 9001’de en çok ihmal edilen ama en kritik konu şudur:

Yetki–sorumluluk dengesi.

Kim neye yetkili belli değilse:

• Süreç yazmak işe yaramaz

• Form doldurmak sistemi çalıştırmaz

Çünkü karar hâlâ tek kişiye gider.

Bu yüzden ISO kurulumunda erken aşamada:

• Görev tanımları

• Yetki sınırları

• Onay mekanizmaları

netleştirilmelidir.

Bu yapılmadan kurulan ISO,
kağıt üzerinde kalmaya mahkûmdur.

3️⃣ Süreçleri Abartmamak (En Sık Yapılan Hata)

ISO 9001 sürecinde “her şeyi yazalım” refleksi çok yaygındır.

Ama:

• Fazla süreç = fazla karmaşa

• Fazla form = daha az kullanım

ISO’nun amacı:

Her şeyi yazmak değil,
kritik olanı netleştirmektir.

İyi kurulmuş bir ISO sistemi:

• Az ama net süreçler içerir

• İnsanların gerçekten kullandığı dokümanlardan oluşur

ISO 9001 KURULUMU NEDEN ÇOĞU ZAMAN BAŞARISIZ OLUR?

ISO 9001 neden bu kadar yaygın,
ama bu kadar az etkili?

Çünkü aynı hatalar tekrar tekrar yapılır.

1️⃣ Kopyala–Yapıştır Sistemler

Başka bir firmadan alınmış:

• Prosedürler

• Talimatlar

• Formlar

ilk bakışta işi kolaylaştırır gibi görünür.

Ama her şirketin:

• Yapısı

• Kültürü

• İş yapma biçimi

farklıdır.

Kopyalanan sistemler:

• Sahiplenilmez

• Kullanılmaz

• Yaşamaz

ISO sistemi kişiye özel değil,
ama şirkete özel olmak zorundadır.

2️⃣ Sahiplenilmeyen Sistemler

ISO 9001, tek başına kalite biriminin işi değildir.
Ama çoğu şirkette öyle bırakılır.

Sonuç:

• Yönetim uzaktan izler

• Çalışanlar direnç gösterir

• Sistem “onların işi” olur

ISO’nun çalışması için:

Üst yönetimin sistemi sahiplenmesi şarttır.

Sahiplenilmeyen sistem,
ne kadar iyi yazılırsa yazılsın ölür.

3️⃣ Denetimi Amaç, Sistemi Araç Sanmak

ISO 9001 kurulumunda hedef şu olmamalıdır:

“Denetimden geçelim.”

Denetim geçici bir andır.
Sistem ise her gün yaşanır.

Eğer hedef denetimse:

• Denetim günü için çalışılır

• Sonrası boşluk olur

Ama hedef sistemse:

• Denetim doğal bir sonuç olur.

ISO 9001 GERÇEKTEN İŞE YARIYOR MU? (NET CEVAP)

Bu sorunun tek bir doğru cevabı yok.
Ama doğru sorulmuş bir hali var.

Soru şu olmalı:

ISO 9001 hangi şartlarda işe yarar, hangi şartlarda yaramaz?

ISO 9001 Ne Zaman İşe Yarar?

ISO 9001 aşağıdaki şartlar sağlandığında gerçek fayda üretir:

• Üst yönetim sistemi sahipleniyorsa

• ISO “belge” değil, “yönetim aracı” olarak görülüyorsa

• Süreçler gerçekten sahayı yansıtıyorsa

• Denetimler gelişim için yapılıyorsa

• Yetki, sorumluluk ve kontrol netleşmişse

Bu şirketlerde ISO 9001:

• Yöneticinin yükünü azaltır

• Karar alma hızını artırır

• Aynı hataların tekrarını önler

• Şirketi kişilere bağımlı olmaktan çıkarır

ISO 9001 Ne Zaman İşe Yaramaz?

ISO 9001 şu durumlarda yük hâline gelir:

• Sadece belge almak için kurulmuşsa

• Kopya dokümanlarla yürütülüyorsa

• Denetimden kaçınma aracı olarak görülüyorsa

• Sahiplenilmiyorsa

• Günlük işlerin bir parçası değilse

Bu durumda ISO:

• Evrak üretir

• Direnç yaratır

• “ISO var ama…” cümlesini çoğaltır

Yani mesele ISO 9001 değil,
onu nasıl kullandığınızdır.

MENTORHE ISO 9001 YAKLAŞIMI

MentorHE’de ISO 9001’e bakışım nettir:

Ben ISO 9001’i belge almak için değil,
şirketinize düzen kurmak için kullanırım.

Bu nedenle çalışmalarımda:

• Evrak değil, uygulamayı incelerim

• Sorunu kişide değil, sistemde ararım

• Uygunsuzluğu yazıp geçmem, nedenini gösteririm

• Denetimi bir kontrol değil, yönetim aracı olarak ele alırım

Ama en önemlisi şudur:

ISO 9001’i;

• Şirketinizin kültürüne

• Ölçeğine

• Gerçek iş yapma biçimine

uygun şekilde ele alırım.

Çünkü her şirketin sistemi farklıdır
ve tek tip ISO olmaz.

ISO 9001 HAKKINDA SIK SORULAN SORULAR

(SEO açısından kritik bölüm)

ISO 9001 zor bir sistem midir?

Hayır.
Zor olan ISO 9001 değil,
alışkanlıkları değiştirmektir.

ISO 9001 belgesi kaç ayda alınır?

Firmanın mevcut durumuna göre değişir.
Ama hızlı belge almak, her zaman doğru sistem anlamına gelmez.

ISO 9001 denetimlerinde neler sorulur?

• Süreçler gerçekten uygulanıyor mu?

• Kayıtlar karar almada kullanılıyor mu?

• Riskler tanımlı mı?

• Aksiyonlar kapanıyor mu?

Denetim, evraktan çok uygulamaya bakar.

ISO 9001 belgesi iptal edilir mi?

Evet.
Sistem çalışmıyorsa veya ciddi uygunsuzluklar varsa, belge riske girer.

ISO 9001 küçük firmalar için uygun mu?

Evet.
Ama küçük firmaya uygun şekilde kurulursa.

SONUÇ: ISO 9001 BELGE DEĞİL, YÖNETİM TERCİHİDİR

ISO 9001 bir zorunluluk değildir.
Ama büyümek isteyen şirketler için güçlü bir tercihtir.

Doğru ele alındığında:

• Şirketi toparlar

• Yönetimi rahatlatır

• Büyümeyi sağlıklı hâle getirir

Yanlış ele alındığında ise:

• Yük olur

• Direnç üretir

• Fayda sağlamaz

Bu yüzden asıl soru şudur:

ISO 9001 var mı?
değil,
ISO 9001 çalışıyor mu?

Eğer:

• ISO 9001 belgeniz var ama sisteminiz işlemiyorsa

• Denetimler size fayda sağlamıyorsa

• ISO’yu gerçekten yönetim aracı yapmak istiyorsanız ilk adım olarak ücretsiz kısa bir ön değerlendirme yapabiliriz.

​