Mükemmel Şirketin Tarifi

Mükemmel Şirketin Tarifi

Bir ütopya mı, yoksa doğru sorularla ulaşılabilir bir hedef mi?

“Mükemmel şirket” kavramı ilk bakışta kulağa iddialı, hatta biraz hayalci gelebilir. Çünkü yıllardır şirketlerle, yöneticilerle ve çalışanlarla iç içe olan herkes bilir ki; kusursuzluk, insanın olduğu yerde zor bir hedeftir. Hatalar yapılır, eksikler olur, süreçler aksar, insanlar yorulur, kararlar bazen yanlış çıkar. Peki tüm bunlar varken neden hâlâ “mükemmel şirket” diye bir şeyden söz ediyoruz?

Çünkü burada kastedilen mükemmellik; hatasızlık değil, bilinçli olgunluk hâlidir.Çünkü mükemmel şirket; sorun yaşamayan değil, sorunla doğru ilişki kurabilen şirkettir.Ve çünkü mükemmel şirket; her şeyi bilen değil, öğrenmeye açık kalabilen bir organizmadır.

Bu yazı, “her şeyi kusursuz yapan şirket” masalı anlatmaz. Bunun yerine, gerçek hayatta ayakta duran, büyüyen, krizleri yöneten, insanını kaybetmeyen ve uzun vadede değer üreten şirketlerin ortak karakterini tarif eder.

1. Mükemmel Şirket Kusursuz Değildir

En temel yanılgıyla başlayalım.Mükemmel şirket = hatasız şirket değildir.

Mükemmel şirket:

• Yanlış kararlar alabilir,

• Zaman zaman zarar edebilir,

• İyi çalışanlarını kaybedebilir,

• Pazar değişimlerini geç fark edebilir,

• İç çatışmalar yaşayabilir.

Ama onu diğerlerinden ayıran şey şudur:Bu durumları inkâr etmez.

Birçok şirket mükemmel görünmeye çalışır. Raporlar hep iyi, sunumlar hep parlak, yöneticiler hep “kontrol bizde” mesajı verir. Oysa gerçekte sistem içten içe çözülüyordur. İşte mükemmel şirket, bu oyuna girmez.

Mükemmel şirket şunu söyler:

“Her şey yolunda değil ama nerede sorun olduğunu biliyoruz.”

Bu cümle bile başlı başına bir olgunluk göstergesidir.

2. Mükemmel Şirket Önce Kendini Tanır

Kendisini tanımayan bir şirketin mükemmel olması mümkün değildir. Çünkü tanımadığı bir şeyi ne yönetebilir ne de geliştirebilir.

Mükemmel şirket:

• Ne işte iyi olduğunu bilir,

• Neyi iyi yapamadığının farkındadır,

• Kendi ölçeğini inkâr etmez,

• Gücünü olduğundan büyük, zafiyetini olduğundan küçük göstermez.

Bu şirketler genellikle şuna benzer cümleler kurar:

• “Biz hızlıyız ama detayda zayıfız.”

• “Operasyonumuz güçlü ama satış tarafında sistem eksiğimiz var.”

• “Aile şirketi reflekslerimiz hâlâ çok baskın.”

Bu tür cümleleri kurabilen şirketler, gelişimin kapısını aralamıştır. Çünkü gelişim, farkındalıkla başlar.

3. Mükemmel Şirketin Bir Kimliği Vardır

Mükemmel şirketi binadan, logodan ya da kartvizitten tanıyamazsın. Onu tanıtan şey kurumsal kimlikten önce kurumsal kişiliktir.

Bu kişilik şunlarla şekillenir:

• Şirketin neye tahammül edip neye etmeyeceği,

• Hangi davranışın “normal”, hangisinin “kabul edilemez” olduğu,

• Krizde nasıl tepki verildiği,

• Başarı kime mal edildiği,

• Hata yapanın nasıl karşılandığı.

Mükemmel şirkette değerler duvarda asılı cümleler değildir. Günlük kararların içindedir. Çalışanlar, yazılı olmayan ama herkesin bildiği bir kültürle hareket eder.

Şunu net söyleyelim:

Kültür, yazılı prosedürlerden daha güçlüdür.

Ve mükemmel şirket, bu kültürü şansa bırakmaz.

4. Mükemmel Şirket Sistemle Ayakta Durur

Kahramanlara bağlı şirketler sürdürülebilir değildir.“Mükemmel” olan ise tam tersine kişilere değil, sisteme dayanır.

Bu sistem;

• Süreçlerle,

• Tanımlarla,

• Yetki sınırlarıyla,

• Kontrol mekanizmalarıyla,

• Ölçüm ve geri bildirimlerle çalışır.

Mükemmel şirkette işler “Ali Bey yoksa durur” noktasına gelmez. Çünkü iş Ali Bey’in kafasında değil, şirketin hafızasındadır.

Bu şirketlerde:

• Görev tanımları nettir,

• Yetki devri yazılıdır,

• Süreçler kişiye göre değil, işe göre tasarlanır,

• Aynı iş her seferinde farklı yapılmaz.

Bu yapı çalışanı baskılamaz; tam tersine rahatlatır. Çünkü belirsizlikten daha yorucu bir şey yoktur.

5. Mükemmel Şirket İnsanı Merkeze Alır (Ama Duygusal Değil, Bilinçli)

“Mükemmel şirket insan odaklıdır” cümlesi çok duyulur ama çoğu zaman içi boştur. Çünkü insan odaklı olmak, herkesin her istediğini yapmak değildir. Mükemmel Şirketin Tarifi

Mükemmel şirket:

• İnsanına değer verir,

• Ama sınırlarını da net çizer,

• Duygusal değil, adildir,

• Keyfi değil, tutarlıdır.

Bu şirketlerde çalışanlar şunu hisseder:

“Bana değer veriliyor ama benden de sorumluluk bekleniyor.”

Bu denge çok kritiktir. Aşırı sert şirketler insanı ezer, aşırı yumuşak şirketler sistemi çökertir. Mükemmel şirket ikisinin ortasını bulur.

6. Mükemmel Şirket Performansı Ölçer

Ölçmediğin şeyi yönetemezsin.Bu sadece finans için değil, insan ve süreçler için de geçerlidir.

Mükemmel şirket:

• Performansı hislerle değil, verilerle takip eder,

• Kimin çok çalıştığını değil, kimin değer ürettiğini görür,

• Başarıyı net kriterlerle tanımlar.

Bu ölçüm;

• Ceza için değil,

• Kıyaslamak için değil,

• Geliştirmek için yapılır.

Çalışan şunu bilir:

“Ne yaparsam iyi sayılırım?”

Bu soru cevapsızsa motivasyon da belirsizdir.

7. Mükemmel Şirket Hatalarla Kavga Etmez

Hata, mükemmel şirketin düşmanı değildir.Asıl düşman, hatanın üstünü örtmektir.

Mükemmel şirket:

• Hata yapanı yakmak yerine süreci inceler,

• “Kim yaptı?”dan önce “Neden oldu?”yu sorar,

• Aynı hatanın tekrarını önleyecek sistem kurar.

Bu yaklaşım korku kültürünü değil, öğrenme kültürünü doğurur. Çalışan hata yaptığında saklamaz, konuşur. Çünkü bilir ki amaç suçlu bulmak değil, sistemi iyileştirmektir.

8. Mükemmel Şirket Değişimden Kaçmaz

Dün işe yarayan yöntemler bugün çalışmayabilir.Mükemmel şirket bunu kabullenir.

Bu şirketler:

• “Biz hep böyle yaptık” cümlesini sevmez,

• Yeni fikirlere kapıyı kapatmaz,

• Genç çalışanların sesini bastırmaz,

• Değişimi tehdit değil, veri olarak görür.

Değişim kaos değildir. Kaos, değişimi yönetememektir.

9. Mükemmel Şirket Liderlikle Yönetilir, Patronlukla Değil

Mükemmel şirketin tepesinde bağıran, korku salan, her şeye tek başına karar veren bir figür yoktur. Orada liderlik vardır.

Lider:

• Her şeyi bilen değil,

• Doğru soruları sorandır.

Mükemmel şirkette lider:

• Güven verir,

• Yön çizer,

• Sorumluluğu paylaşır,

• Kontrol manyağı değildir.

Bu liderlik biçimi, şirketi kişinin ömrüyle sınırlı olmaktan çıkarır.

10. Mükemmel Şirket Bir Yolculuktur

Ve en önemli nokta:Mükemmel şirket bir sonuç değil, bir süreçtir.

Bir gün “tamam olduk” denmez. Çünkü dünya değişir, insanlar değişir, pazar değişir. Mükemmel şirket, bu değişimi izleyen ve kendini sürekli güncelleyen şirkettir.

Asıl mükemmellik şuradadır:

“Henüz tamam değiliz ama doğru yöndeyiz.”

Mükemmel şirket;

• En çok kâr eden,

• En hızlı büyüyen,

• En parlak görünen şirket olmak zorunda değildir.

Ama şunları yapabiliyorsa, doğru yoldadır:

• Kendine dürüstse,

• İnsanına adil davranıyorsa,

• Sisteme yatırım yapıyorsa,

• Öğrenmeye açıksa,

• Hatalarla kavga etmiyorsa.

Ve belki de en önemlisi:Şirket, sahibinin ya da yöneticisinin ruh hâline bağlı olmadan çalışabiliyorsa…

İşte orada mükemmele yaklaşılmıştır.